Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych i opiekunów

Głównym celem Programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” jest umożliwienie rzeczywistej i pełnej integracji społecznej osób niepełnosprawnych oraz wsparcie psychologiczne, społeczne, funkcjonalne i ekonomiczne ich rodzin.

W kontekście aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych i ich opiekunów cel ten będzie realizowany poprzez następujące cele szczegółowe:

  • wsparcie rodziców i opiekunów dzieci i osób niepełnosprawnych w podejmowaniu i utrzymywaniu aktywności zawodowej;
  • umożliwienie opiekunom osób niepełnosprawnych łączenia pracy ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną;
  • oraz wsparcie opiekunów pracujących w przypadku choroby dziecka niepełnosprawnego.

W ramach priorytetu I „Wsparcie dla kobiet w ciąży i ich rodzin” program „Za życiem” w punkcie 1.6. zakłada prawo do korzystania z elastycznych form organizacji czasu pracy. Celem działania jest wsparcie kobiet w ciąży powikłanej w korzystaniu z opieki zdrowotnej; wsparcie rodziców dziecka posiadającego zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu; wsparcie dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym lub ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.

Grupę docelowa stanowią natomiast: pracownik-małżonek albo pracownik-rodzic dziecka w fazie prenatalnej, w przypadku ciąży powikłanej; pracownicy-rodzice dziecka posiadającego zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu oraz pracownicy-rodzice dziecka niepełnosprawnego lub ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi.

Podmioty realizujące: pracodawcy.

Do sposobów realizacji tych założeń należą:

  1. Stworzenie możliwości pracownikowi-małżonkowi albo pracownikowi-rodzicowi dziecka w fazie prenatalnej, w przypadku ciąży powikłanej prawa do korzystania z indywidualnego rozkładu czasu pracy lub ruchomego czasu pracy lub wykonywania pracy w systemie przerywanego czasu pracy, na podstawie wniosku wiążącego pracodawcę; pracodawca mógłby odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli nie byłoby to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.
  2. Stworzenie możliwości pracownikom-rodzicom dziecka posiadającego zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu lub dziecka niepełnosprawnego lub ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi prawa do korzystania z indywidualnego rozkładu czasu pracy lub ruchomego czasu pracy lub wykonywania pracy w systemie przerywanego czasu pracy oraz wykonywanie pracy w formie telepracy, na podstawie wniosku wiążącego pracodawcę; pracodawca mógłby odmówić uwzględnienia wniosku jeżeli nie byłoby to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.

W ramach priorytetu III Programu – „Usługi wspierające i rehabilitacyjne” założono wsparcie osób niepełnosprawnych, które opuściły warsztat terapii zajęciowej, w celu podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy (punkt 3.3. programu „Za życiem”). Celem działania jest wsparcie byłych uczestników warsztatów terapii zajęciowej w utrzymaniu samodzielności i niezależności w życiu społecznym i zawodowym. Natomiast grupą docelową - byli uczestnicy warsztatów terapii zajęciowej, którzy podjęli zatrudnienie na otwartym rynku pracy. Zadanie będzie realizowane przez jednostki prowadzące warsztaty terapii zajęciowej.

Odzwierciedlenie w/w założeń programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” znalazło się w projekcie ustawy z dnia 29 września 2017 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw, która zakłada wprowadzenie wyżej wymienionych rozwiązań do Kodeksu pracy oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Projekt w/w ustawy dostępny jest na z stronie program

Ponadto priorytet III programu „Za życiem” zakłada w punktach 3.5.1.–3.5.4 wspieranie aktywizacji zawodowej opiekunów osób niepełnosprawnych, tj. członków rodzin opiekujący się dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz osobą niepełnosprawną ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Celem działania 3.5.1. „Wspieranie zatrudnienia członków rodzin opiekujących się osobą niepełnosprawną” jest umożliwienie opiekunom osób niepełnosprawnych łączenia pracy ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Cel ten będzie realizowany przez wsparcie zatrudnienia osób bezrobotnych opiekujących się osobą niepełnosprawną, o której mowa powyżej, poprzez możliwość skorzystania z następujących instrumentów:

  1. zatrudnienie subsydiowane,
  2. umożliwienie bezrobotnym opiekunom osób niepełnosprawnych, o których mowa powyżej, podjęcie pracy w domu, w ramach telepracy.

Celem działania 3.5.2. „Dostęp do usług i instrumentów rynku pracy członków rodzin opiekujących się osobą niepełnosprawną” jest godzenie opieki nad osobą niepełnosprawną, o której mowa poniżej, z pracą zawodową, poprzez umożliwienie członkom rodziny (z wyłączeniem opiekunów pobierających świadczenie lub zasiłek opiekuńczy) nabycia umiejętności jakich potrzebują (poprzez udział w szkoleniu) oraz podjęcia zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy, o ile opiekun lub opiekunowie tego chcą.

Ponadto w ramach działania 3.5.3. „Stworzenie preferencyjnych warunków dla zakładania działalności gospodarczej przez członków rodzin opiekujących się osobą niepełnosprawną na zakładanie żłobków lub klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci niepełnosprawnych lub świadczenie usług rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania, w tym usług mobilnych” program „Za życiem” ma na celu ułatwienie powrotu na rynek pracy bezrobotnym opiekunom osób niepełnosprawnych poprzez stworzenie preferencyjnych warunków dla zakładania działalności gospodarczej oraz zachęcanie innych bezrobotnych do tworzenia nowych miejsc opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi oraz zachęcanie bezrobotnych do świadczenia usług rehabilitacyjnych dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania.

Działanie 3.5.4. „Stworzenie preferencyjnych warunków dla przedsiębiorców będących członkami rodzin opiekujących się osobami niepełnosprawnymi w pozyskaniu środków na nowe miejsce pracy ma na celu ułatwienie w rozwijaniu działalności gospodarczej przez opiekunów osób niepełnosprawnych natomiast działanie 3.5.6. „Dodatkowe programy aktywizacji zawodowej powracających na rynek pracy bezrobotnych rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych” przekazanie urzędom pracy dodatkowych środków na działania aktywizacyjne dla bezrobotnych rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych, niezbędne do podjęcia zatrudnienia lub rozpoczęcia działalności gospodarczej.

W ramach priorytetu VI „Pozostałe instrumenty wsparcia” w działaniu 6.2. „Spółdzielczość socjalna na rzecz opiekunów osób z niepełnosprawnością oraz ich rodzin” założono aktywizację zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnością w ramach spółdzielczości socjalnej, w tym ułatwienie powrotu na rynek pracy bezrobotnym opiekunom dzieci niepełnosprawnych poprzez zachęcanie do tworzenia spółdzielni socjalnych świadczących usługi w ramach żłobków lub klubów dziecięcych z miejscami dla dzieci niepełnosprawnych lub usługi rehabilitacyjne dla dzieci niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania. Natomiast w działaniu 6.4. „Wsparcie osób niepełnosprawnych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER)” osoby niepełnosprawne i ich rodziny mają możliwość korzystania ze wsparcia oraz efektów projektów mających na celu opracowanie modelowych rozwiązań dotyczących różnych aspektów funkcjonowania społecznego.